LPWAN protokol seçimi Türkiye'de sandığınızdan farklı çalışıyor. Avrupa'da ya da ABD'de yapılan karşılaştırma yazılarındaki sonuçlar burada birebir uymayabiliyor; çünkü operatör desteği, frekans bandı izinleri ve baz istasyonu yoğunluğu lokal olarak farklı.
Aşağıda LoRaWAN, NB-IoT ve Sigfox'u Türkiye şartlarında — operatör politikaları, kapsama, maliyet ve tipik kullanım senaryoları açısından — karşılaştırdık.
Bu yazıda her teknolojiyi teknik özellikleri, kapsama alanı, maliyeti ve Türkiye'deki mevcut altyapı durumu açısından karşılaştırıyor; projeniz için doğru seçimi yapmanıza yardımcı olacak pratik bir karar çerçevesi sunuyoruz.
LPWAN Nedir, Neden Önemlidir?
Geleneksel kablosuz teknolojiler ya kısa menzilli (Bluetooth, Wi-Fi) ya da yüksek güç tüketimli (3G, 4G) idi. Bir akıllı sayaç, zirai sensör veya çevre izleme cihazı için bu seçenekler uygun değildi: ya kapsama yetmiyor ya da pil günlerle ölçülen sürelerde tükeniyordu.
LPWAN teknolojileri bu boşluğu doldurdu. Tipik özellikler: 5-15 km menzil, 5-10 yıl pil ömrü, çok düşük veri hızı (saniyede yüzlerce byte), düşük modül maliyeti.
Hızlı Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | LoRaWAN | NB-IoT | Sigfox |
|---|---|---|---|
| Frekans | 868 MHz (TR) | Lisanslı GSM bandı | 868 MHz (TR) |
| Menzil | 5-15 km | 10-15 km | 10-50 km |
| Veri Hızı | 0.3-50 kbps | 20-250 kbps | 100 bps |
| Pil Ömrü | 5-10 yıl | 5-10 yıl | 10+ yıl |
| Modül Maliyeti | 5-10 USD | 8-15 USD | 5-8 USD |
| Mesaj/Gün | Sınırsız (kendi gateway) | Operatör tarifesi | 140 mesaj/gün |
| Altyapı Sahipliği | Kullanıcı kurabilir | Operatöre bağlı | Sigfox operatörüne bağlı |
LoRaWAN
LoRa fiziksel katman teknolojisi Semtech tarafından geliştirilmiş, üzerine LoRa Alliance tarafından LoRaWAN ağ protokolü kurulmuştur. Lisanssız ISM bandında çalışır.
Güçlü Yanları
- Kendi özel ağınızı kurabilirsiniz; operatöre bağımlı değilsiniz
- Lisanssız band; kullanım için ücret yok
- Olgun ekosistem: Heltec, RAK Wireless, Dragino gibi geniş donanım seçeneği
- Mesaj başına maliyet sıfıra yakın (kendi altyapı)
- ChirpStack, TheThingsNetwork gibi açık kaynak network server'lar
Zayıf Yanları
- Kapsama alanı için kendi gateway'inizi kurmak gerekir
- ISM bandı paylaşımlı; yoğun bölgelerde girişim olabilir
- Yasal sınırlar (duty cycle): 868 MHz'de saatte %1 kullanım limiti
- İnsansız geniş alanlarda gateway kurulumu zorlaşır
Türkiye'de Durum
Türkiye'de LoRaWAN için lisans gerekmez; ETSI 868 MHz bandında serbestçe kullanılabilir. Türk Telekom (LoRa NetWork), Vodafone gibi operatörlerin kısmi kapsama alanları var ama çoğu kullanıcı kendi özel ağını kurmayı tercih ediyor. Tek bir RAK Discover gateway, tarım sahasında veya kampüs alanında 5-10 km'lik kapsamayı tek başına sağlayabiliyor.
Tipik Kullanım Senaryoları
- Akıllı tarım: Toprak nem, yaprak ıslaklık, hava durumu sensörleri
- Akıllı kampüs: Park yeri, bina enerji, çevre izleme
- Endüstriyel tesis: Geniş fabrikada saha sensörleri
- Atık yönetimi: Konteyner doluluk seviyesi
NB-IoT (Narrowband IoT)
3GPP tarafından LTE standartlarının bir parçası olarak geliştirildi. Operatörlerin lisanslı GSM bantlarında çalışır; mevcut baz istasyonu altyapısı kullanılır.
Güçlü Yanları
- Operatör altyapısı sayesinde ülke genelinde kapsama
- Kapalı alan ve yer altı performansı çok iyi (penetrasyon)
- Lisanslı band; girişim sorunu yok
- LTE altyapısı: olgun, güvenilir, ölçeklenebilir
- Daha yüksek veri hızı; firmware güncellemeleri yapılabilir
Zayıf Yanları
- Operatör tarifesine bağımlı; mesaj başına maliyet var
- Modül maliyeti LoRa'ya göre biraz daha yüksek
- Operatör kapsaması olmayan kırsal alanlarda sorun
- Pil ömrü teorik olarak iyi ama pratikte LoRa kadar uzun olmayabilir
Türkiye'de Durum
Türkcell, Vodafone ve Türk Telekom NB-IoT hizmetini sunmaktadır. Şehirlerde ve büyük yerleşim yerlerinde kapsama oldukça iyi. M2M tarifeleri ile yıllık 30-100 TL gibi maliyetlerle binlerce sensör bağlanabilir. Operatörlerin IoT platformları (örn. Türkcell Lifecycle Management) cihaz yönetimi için ek değer sağlıyor.
Tipik Kullanım Senaryoları
- Akıllı sayaçlar (su, gaz, elektrik)
- Filo takip ve lojistik (geniş kapsama gerekli)
- Asansör/jeneratör uzaktan izleme
- Soğuk zincir (yiyecek/ilaç) takibi
- Şehirlerarası dağıtık sensörler
Sigfox
Fransız menşeli Sigfox, Ultra Narrow Band (UNB) teknolojisi kullanır. Çok küçük mesajlar (maksimum 12 byte) ile çalışır, bunun karşılığında çok uzun menzil ve düşük güç tüketimi sunar.
Güçlü Yanları
- En düşük güç tüketimi; 10+ yıl pil ömrü gerçekten mümkün
- Çok uzun menzil (kırsalda 50 km'ye kadar)
- Modül maliyeti düşük
- Kendi gateway gerektirmez (Sigfox kendi ağını kurmuştur)
Zayıf Yanları
- Mesaj başına 12 byte sınırı, günde 140 mesaj limiti
- Çift yönlü iletişim sınırlı (cihaza günde 4 mesaj)
- Sigfox şirketi finansal sorunlar yaşadı; ekosistem geleceği belirsiz
- Türkiye'deki kapsama LoRa ve NB-IoT'ye göre kısıtlı
Türkiye'de Durum
Sigfox'un Türkiye operatörü vardı (UnaBiz altında) ama ekosistemin durumu çalkantılı. Yeni projeler için Sigfox tercih edilmesi pek tavsiye edilmez; mevcut Sigfox bazlı ürünleriniz varsa LoRa veya NB-IoT'ye geçiş planı yapmak akıllıca olur.
Türkiye İçin Karar Çerçevesi
| Senaryo | Önerilen LPWAN |
|---|---|
| Tarım sahası, kampüs içi sensörler | LoRaWAN (kendi gateway) |
| Şehirde dağıtık akıllı sayaç (binlerce adet) | NB-IoT |
| Soğuk zincir lojistik (rota takibi) | NB-IoT |
| Asansör/jeneratör arıza izleme | NB-IoT |
| Geniş endüstriyel tesis sensörleri | LoRaWAN (özel ağ) |
| Su altı, dağ, kırsalda izleme | LoRaWAN (yüksek güç) |
| Her cihaz için günde 1-2 mesaj | LoRaWAN veya Sigfox |
| Kapalı alan, yer altı (mahzen, otopark) | NB-IoT |
| Yeni başlayan startup/POC | LoRaWAN (kurulum hızı) |
Pratik Karar Algoritması
Doğru LPWAN seçimi için aşağıdaki sorulardan geçmek faydalıdır:
- Cihazlarınız sabit ve dar bir alanda mı? Evet → LoRaWAN
- Cihazlar şehir genelinde dağılacak mı? Evet → NB-IoT
- Mesaj sayısı günde 100'den fazla mı? Evet → LoRaWAN veya NB-IoT
- Pil 10+ yıl dayanmalı mı? Evet → Sigfox veya LoRaWAN
- Cihaz kapalı/yer altı bölgelerinde olacak mı? Evet → NB-IoT
- Operasyonel maliyet kritik mi? Evet → LoRaWAN (kendi altyapı)
- Kapsama altyapısı yatırımı yapamaz mısınız? Evet → NB-IoT
Hibrit Yaklaşımlar
Bazı projelerde tek bir teknoloji yetmez. Örneğin geniş bir tarım işletmesi: tarla içindeki sensörler için LoRaWAN (kendi gateway), aracın yakıt tüketimi için NB-IoT (mobil) tercih edilebilir. Modern IoT modülleri (örn. RAK Wireless'ın bazı modülleri) çoklu radyo desteği sunuyor.
Sonuç
Türkiye için 2026 itibarıyla şu yargılar genel olarak doğrudur: dar coğrafyada yoğun cihaz için LoRaWAN ekonomiktir; geniş ve dağıtık cihazlar için NB-IoT pratiktir; Sigfox yeni projeler için tercih edilmemelidir. Ancak her projenin gereksinimleri farklıdır; doğru seçim teknik analizle yapılmalıdır.
EA ARGE olarak, IoT projelerinin radyo katmanı seçiminden gateway tasarımına, sensör donanımından bulut entegrasyonuna kadar uçtan uca çözümler geliştiriyoruz. Türkiye'deki saha koşullarını ve operatör altyapı durumlarını dikkate alarak müşterilerimize özel mimari öneriler sunuyoruz.
Saha gerçeği
Karar tablodan değil pilot bölgenizden çıkıyor. Hangi protokolü düşünüyor olursanız olun, gerçek konuşlandıracağınız bölgede bir-iki haftalık bir saha testi yapın; kapsama ve gecikme süresi tablolarda yazıldığı kadar olmuyor. Operatörle yapacağınız sözleşmeyi de bu test sonuçlarıyla pazarlık ettiğinizde çok daha sağlam zemine basıyorsunuz.